Những điều ấn tượng trong một tiết Toán

Năm học 2018 - 2019 là năm học tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục và đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học. Vì vậy việc dạy học cộng tác theo tiến trình giải quyết vấn đề đã được nhà trường quan tâm, chỉ đạo sát sao, cụ thể. Bởi đây là một phương pháp dạy học có hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu của đổi mới, góp phần bồi dưỡng phương pháp tự học, kĩ năng hợp tác và khả năng tư duy độc lập cho học sinh.

Trong những tiết tôi dạy thể nghiệm theo phương pháp dạy học cộng tác theo tiến trình giải quyết vấn đề thì tiết học: “Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó” đã để lại trong tôi nhiều ấn tượng sâu sắc. Một tiết dạy mà tất cả học sinh đều được hoạt động, hứng thú và say mê học tập.

         Sau lời giới thiệu đầy tự tin của Chủ tịch Hội đồng tự quản, bạn trưởng ban văn nghệ cho lớp hát bài “Em yêu hòa bình”. Nhìn những gương mặt tươi vui và ánh mắt sáng ngời của các em, tôi nhận thấy các em đã chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho tiết học mới. Đáp lại sự hứng thú, mong chờ của các em, tôi nhẹ nhàng khích lệ: “ Các em đã sẵn sàng cho tiết học hôm nay chưa?”  Tất cả các em đồng thanh đáp:”  Rồi ạ”. Mở đầu tiết học tôi đưa ra một tình huống có vấn đề thông qua bài toán:” Tìm hai số biết tổng hai số là 10 và hiệu hai số là 4.”. Sau khi các em đọc xong đề bài, tôi đưa ra câu hỏi: “Dựa vào vốn hiểu biết thực tế, các bài toán đã học, làm thế nào để tìm ra hai số khi biết tổng và hiệu của chúng ?”. Sau đó hướng dẫn các em tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng, xác định tổng, hiệu của hai số đó. Như vậy từ đây các em đã nhận ra vấn đề của bài học rồi đưa ra các suy đoán rất cụ thể mang tính suy luận, logic cao.

+ Em Hà Anh nhanh nhảu: Nếu số lớn bằng 10 thì số bé bằng 0 trường hợp này không đúng vì số lớn hơn số bé 4 đơn vị.

+ Em Minh Anh tiếp lời: Nếu số lớn bằng 9 thì số bé bằng 1 trường hợp này cũng không đúng, …

          Không khí lớp học trở nên rất sôi nổi, bạn nào cũng muốn được bày tỏ ý kiến của mình.

Học sinh hăng hái phát biểu

          Và cuối cùng các em đều thống nhất ý kiến với bạn Thành tìm được số lớn bằng 7, số bé bằng 3.

 

Bạn Thành nêu ý kiến của mình

          Với cách đặt câu hỏi ấy, tôi cảm thấy hài lòng khi các em đã nhận ra được vấn đề của bài học. Tôi đặt tiếp câu hỏi:” Có phải bài nào các em cũng dùng cách suy đoán này được không?”. Không khí lớp học có vẻ trùng xuống, trên gương mặt các em thể hiện rõ sự suy nghĩ, tư duy. Khoảnh khắc ấy đúng là “giây phút vàng” của tiết học. Từ đây, tôi dẫn dắt các em bằng câu hỏi gợi mở: Các em hãy quan sát sơ đồ đoạn thẳng, dựa vào mối quan hệ, sự chênh lệch giữa hai số, làm thế nào để tìm hai số? Sau một thoáng suy nghĩ, các em đã biết cộng tác với bạn bên cạnh để giải đáp câu hỏi.

Hà Anh trợ giúp bạn Sơn

Nét mặt tươi vui của bạn Sơn khi đã hiểu bài

Qua quan sát nhận thấy nhóm của bạn Nhuận còn lúng túng thể hiện qua nét mặt đăm chiêu, lo lắng, tôi đã đến bên gợi ý, hướng dẫn. Sau khi được sự trợ giúp của cô giáo, các em đã dần hiểu ra và tìm được cách làm. Lúc này nhóm em đã nở một nụ cười thật tươi và cảm thấy hạnh phúc khi khó khăn của mình đã được tháo gỡ.

Giáo viên hướng dẫn nhóm bạn Nhuận

Sau một khoảng thời gian ngắn, đã có rất nhiều cánh tay nhỏ nhắn giơ lên để giành quyền phát biểu. Thế Tuấn Anh:”  Thưa cô em bớt số lớn đi để bằng số bé rồi em tìm được số bé trước ạ.” Hùng :”  Thưa cô em thêm số bé để bằng số lớn rồi em tìm được số lớn trước ạ”. Sau khi học sinh đưa ra các giải pháp, tôi khen ngợi cách làm của các em bằng một tràng pháo tay. Qua đây tôi thấy năng lực cộng tác nhóm của các em được phát huy hiệu quả, cộng tác nhóm không còn mang tính hình thức mà hoàn toàn tự nhiên khi có nhu cầu.

Ở hoạt động tiếp theo, tôi yêu cầu học sinh thực hiện tìm hai số rồi đưa ra công thức. Các em đã nhanh chóng thực hiện được yêu cầu của cô giáo khi đã hiểu được bản chất của bài toán.

Khi đã tìm được công thức, vận dụng giải bài toán, tôi yêu cầu các em giải bài toán ra nháp, 1 em làm bảng lớp. Tất cả các em đều chăm chú làm bài. Sau đó Minh Anh dõng dạc: Đây là bài làm của mình có bạn nào muốn chia sẻ với mình không? Ở dưới lớp, lại một lần nữa “một rừng” cánh tay giơ lên muốn được chia sẻ bài. Chi hỏi:” Mình đồng ý với bài làm của bạn. Bạn hãy cho mình và các bạn biết bạn làm như thế nào để ra kết quả như vậy?”. Minh Anh đã biết sử dụng kiến thức vừa học để trả lời ý kiến chia sẻ của bạn và nhận một tràng pháo tay tán thưởng của cả lớp và của giáo viên. Tôi thật sự bất ngờ trước cách chia sẻ mạnh dạn và đầy tự tin của các em. Có sự mạnh dạn như vậy là do việc này được các em thực hiện hàng ngày.

Minh Anh chia sẻ bài

Như vậy học tập theo tiên trình giải quyết vấn đề thì mỗi học sinh đều được hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất của mình, hướng cho các em luôn tự tin, không sợ bị thất bại trong hoạt động học tập. Tất cả các ý kiến của các em đều được ghi nhận và khích lệ. Qua hoạt động này tôi thấy các em không những được rèn năng lực cộng tác mà còn được rèn năng lực chia sẻ trước lớp và đặc biệt các em được thực hành “thực sự” để rút ra nội dung của bài học.

Để vận dụng kiến thức, tôi phát phiếu cho học sinh làm bài tập. Sau khi được giao phiếu học tập, các em đã tập trung làm bài. Tôi thấy ý thức học tập của các em rất tốt, hăng say, tích cực làm bài.

 

Học sinh tập trung làm bài

            Trong khi làm bài, tôi quan sát thấy các em luôn có sự hợp tác, chia sẻ với nhau trong nhóm. Khi bạn trong nhóm gặp khó khăn thì ngay lập tức được bạn bên cạnh trợ giúp như một “thói quen”. Những bạn khác khi làm xong bài của mình các em đã biết trao đổi, thảo luận với bạn bên cạnh để kiểm tra lại kết quả. Qua đây, tôi thấy năng lực cộng tác của các em đã trở thành nề nếp học tập.

Các bạn trong nhóm hỗ trợ nhau khi làm bài

Sau khi các em đã hoàn thành được nội dung của phiếu học tập. Tôi gọi em Hùng chia sẻ bài làm của mình. Với giọng nói đầy tự tin: Mời các bạn chia sẻ với bài làm của mình.  Bạn Tuấn Anh  hỏi: Bạn cho mình biết, bạn làm thế nào để tính được tuổi của bố? Hùng trả lời : Mình lấy tổng  cộng với hiệu rồi chia cho 2. Hiếu chia sẻ tiếp: Bạn cho mình biết, bạn làm thế nào để tính được tuổi của con? Hùng đáp lại: Mình lấy tuổi bố trừ đi hiệu…. Tiếp tục Hùng lại hỏi các bạn:"Bạn có biết còn cách tính nào khác để tính tuổi con khi đã biết tuổi bố không?" Cứ như thế em như một thầy giáo nhí dẫn dắt các bạn chữa bài. Không khí lớp học rất sôi nổi. Ngay đến cả em Long một học sinh thường ngày nhút nhát là thế mà hôm nay em cũng rất mạnh dạn xin được trình bày ý kiến của mình. Trên khuôn mặt các em hiện rõ sự hồ hởi và vui vẻ.

Hùng chia sẻ bài làm trước lớp

 

Các bạn dưới lớp vấn đáp bạn Hùng

          Trên đây là những chia sẻ của tôi về tiết Toán lớp 4 bài " Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó". Tiết học đã để lại cho tôi ấn tượng và nhiều bài học quý giá. Đồng thời qua tiết học, tôi cũng rút ra được nhiều kinh nghiệm cho bản thân. Để tổ chức dạy học cộng tác theo tiến trình giải quyết vấn đề đạt hiệu quả, giáo viên cần phải tích cực đổi mới, chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong quá trình giảng dạy, lựa chọn những tình huống có vấn đề “vừa sức” với trình độ của học sinh lớp mình, luôn động viên, khích lệ và giúp đỡ kịp thời khi các em cần. Việc tổ chức phương pháp dạy học cộng tác theo tiến trình giải quyết vấn đề không chỉ giúp các em có tiến bộ về kiến thức, từng bước hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Do đó phương pháp dạy học này cần được phổ biến rộng rãi trong các trường Tiểu học để đáp ứng được nhu cầu phát triển của học sinh trong công cuộc đổi mới hiện nay.

                                                                    Người viết

                         Vũ Thị Thu Hường

 Giáo viên trường Tiểu học Tư Mại – Yên Dũng – Bắc Giang

 

 

 

 

Bài viết liên quan